काठमाडौं । पछिल्लो समय नेपालमा ‘एक्सट्रिम’ लगायत विभिन्न इनर्जी ड्रिंकको प्रयोग युवापुस्तामाझ तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ । विशेषगरी कलेजका विद्यार्थी, जिम जाने युवा, गेमर, आईटी क्षेत्रमा कार्यरत कर्मचारी तथा लामो दूरीका सवारी चालकहरूमा इनर्जी ड्रिंकप्रतिको आकर्षण उल्लेख्य रूपमा बढेको देखिन्छ । छिटो  ऊर्जा दिने, थकान हटाउने र फोकस बढाउने दाबीका कारण बजारमा इनर्जी ड्रिंकको माग लगातार बढिरहेको छ । अहिले किराना पसलदेखि सुपरमार्केट, जिम सेन्टर, कलेज क्यान्टिन र होटलसम्म इनर्जी ड्रिंक सहज रूपमा उपलब्ध हुन थालेका छन्। स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार सीमित प्रयोग र सन्तुलित जीवनशैलीसँगै इनर्जी ड्रिंक आधुनिक व्यस्त जीवनशैलीमा तत्काल ऊर्जा दिने पेयका रूपमा लोकप्रिय बन्दै गएको छ। 

स्वास्थ्यसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनअनुसार इनर्जी ड्रिंकमा पाइने क्याफिन, टाउरिन, बी–भिटामिन र अन्य उत्तेजक तत्वले केही समयका लागि शरीरलाई सक्रिय बनाउने काम गर्छ। अमेरिकी स्वास्थ्य संस्था CDC का अनुसार क्याफिनयुक्त पेय पदार्थले मानसिक सतर्कता बढाउन मद्दत गर्न सक्छ। त्यस्तै Harvard Health का अनुसार स्वस्थ वयस्क व्यक्तिले सीमित मात्रामा सेवन गर्दा तत्काल ऊर्जा महसुस गर्न सक्छन्। स्वास्थ्य तथा पोषणसम्बन्धी विभिन्न अध्ययनअनुसार सीमित मात्रामा सेवन गरिएको इनर्जी ड्रिंकले शरीरलाई केही समयका लागि सक्रिय बनाउने, थकान कम गराउने तथा मानसिक सतर्कता बढाउने काम गर्छ। इनर्जी ड्रिंकमा पाइने तत्वहरूले स्नायु प्रणालीलाई सक्रिय बनाउने भएकाले मानिसले “इनर्जी बुस्ट” अनुभव गर्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

व्यस्त जीवनशैलीमा बढ्दो प्रयोग
आधुनिक जीवनशैलीसँगै मानिसहरूको काम गर्ने समय र दबाब बढ्दै गएको अबस्थामा विशेषगरी रातिसम्म काम गर्नेहरूमा इनर्जी ड्रिंकको प्रयोग उल्लेख्य रूपमा बढेको देखिन्छ । यसको प्रयोग व्यायाम,खेलक्षेत्रमा सीमित मात्रामा इनर्जी ड्रिंक सेवन गर्दा शरीरमा ऊर्जा बढेको महसुस हुने र वर्कआउटमा ध्यान केन्द्रित गर्न सहयोग पुग्ने अनुभव धेरै प्रयोगकर्ताले गरेका छन्। त्यस्तै लामो दूरीमा सवारी चलाउने चालकहरूले निद्रा कम गर्न र सतर्कता बढाउन इनर्जी ड्रिंक उपयोगी भएको बताउने गरेका छन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार सही जानकारी, सन्तुलित प्रयोग र स्वस्थ जीवनशैलीसँगै इनर्जी ड्रिंक आधुनिक व्यस्त जीवनशैलीमा “तत्काल ऊर्जा दिने पेय” का रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ।

आर्थिक गतिविधि बढ्दै
नेपालमा इनर्जी ड्रिंकको बजार विस्तारसँगै वितरण, विज्ञापन, खुद्रा व्यापार तथा रोजगारीका क्षेत्रमा समेत आर्थिक गतिविधि बढिरहेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। युवा पुस्तालाई लक्षित गरी कम्पनीहरूले नयाँ स्वाद र आधुनिक प्याकेजिङ ल्याउने क्रम पनि तीव्र बनेको छ। नेपालमा सामाजिक सञ्जाल, जिम संस्कृति, गेमिङ तथा आधुनिक “फास्ट लाइफस्टाइल” को प्रभावसँगै इनर्जी ड्रिंकलाई “युवा पुस्ताको आधुनिक पेय” का रूपमा हेरिन थालेको छ। 

अस्थायी ऊर्जा बढाउने 
अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य अनुसन्धानहरूले क्याफिनयुक्त पेय पदार्थले अल्पकालीन रूपमा मानसिक सतर्कता र एकाग्रता बढाउन मद्दत गर्ने देखाएका छन्। अमेरिकी स्वास्थ्य संस्था CDC ले प्रकाशित गरेको जानकारी अनुसार क्याफिनले केही समयका लागि शरीरलाई सक्रिय बनाउने प्रभाव पार्छ। त्यस्तै Harvard Health का अनुसार स्वस्थ वयस्क व्यक्तिले सीमित मात्रामा सेवन गर्दा तत्काल ऊर्जा महसुस गर्न सक्छन्।

‘कूल ड्रिंक’ को रूपमा लोकप्रिय
नेपालमा आधुनिक जीवनशैलीका कारण इनर्जी ड्रिंकलाई “कूल” र “फास्ट लाइफस्टाइल” सँग जोडेर हेर्ने प्रवृत्ति बढेको छ । बजारमा अहिले विभिन्न स्वाद र आकारका इनर्जी ड्रिंक उपलब्ध छन्। विशेषगरी कलेज पढ्ने युवा र खेलकुदमा संलग्न व्यक्तिहरू यसको मुख्य उपभोक्ता मानिन्छन्।

सीमित सेवन उपयुक्त
स्वास्थ्य विज्ञहरूले भने इनर्जी ड्रिंकको सेवन गर्दा मात्रा र समयको विशेष ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्। स्वस्थ वयस्क व्यक्तिले कहिलेकाहीँ सीमित मात्रामा सेवन गर्दा तत्काल ऊर्जा प्राप्त गर्न सकिने भए पनि अत्यधिक प्रयोग गर्नु उचित नहुने उनीहरूको सुझाव छ । यसको सेवन गर्दा पर्याप्त मात्रामा पानी पिउने, खाली पेटमा नखाने,एकैपटक धेरै क्यान नखाने,पर्याप्त निद्रा लिने जस्ता कुरामा ध्यान दिन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्।